මහනුවර නගරයේ ඇති පැරණිතම වලව්ව පිළිබඳ විශ්ලේෂණයක්
(මෙම ලිපිය අන්තර්ජාලයේ පළ වූ ලිපි වලින් සම්පාදනය කරන ලද්දකි. ලබාගත් තොරතුරු වල මූලාශ්ර ලිපි වෙත සබැඳි පහත දක්වා ඇත).
උඩරට රාජධානියේ සමාජ දේශපාලනික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය
මහනුවර අවසාන සිංහල රාජසමය සහ එහි පැවති සමාජ ක්රමය පිළිබඳව මනා චිත්රයක් මවන ඓතිහාසික ස්මාරකයක් ලෙස මහනුවර නගරයේ පිහිටි පැරණිතම ගොඩනැගිල්ලක් වන ගිරාගම වලව්ව හැඳින්විය හැකිය.
වලව්ව යනු කුමක්ද?
අතීතයේ ‘වලව්ව’ යනු හුදෙක් නිවසක් පමණක් නොවේ. එය ප්රදේශයේ පාලන මධ්යස්ථානය සහ ප්රභූවරුන්ගේ බලය පෙන්වන සංකේතයකි. ‘වලව්ව’ යන වචනය දෙමළ හෝ තෙළිඟු භාෂාවේ ‘වලවු’ (අධිකරණ බලය ඇති ස්ථානය) යන වචනයෙන් පැමිණි බව විශ්වාස කෙරේ.
එකල සාමාන්ය ජනයාට මැටි සහ පිදුරු භාවිතයෙන් පමණක් ගෙවල් සෑදීමට අවසර තිබූ අතර, උළු සෙවිලි කළ වහලවල් සහ ගල් ඇතිරූ බිම් සහිත නිවාස (වලව්) හිමි කරගත හැකි වූයේ රජුගේ අවසරය ලත් ඉහළ පෙළේ රදල නිලධාරීන්ට පමණි.
ගිරාගම වලව්වේ සුවිශේෂත්වය
මහනුවර යටිනුවර වීදිය සහ සර් බෙනට් සොයිසා වීදිය (කොළඹ වීදිය) හමුවන ස්ථානයේ පිහිටි මෙම වලව්ව, නුවර නගර සීමාව තුළ ඇති පැරණිතම වලව්ව ලෙස සැලකේ.
- ඉදිකිරීම: මෙය නිම කර ඇත්තේ 1814 වසරේදීය. එනම් උඩරට රාජධානිය ඉංග්රීසීන්ට යටත් වීමට වසරකට පෙරය.
- සුවිශේෂී ලක්ෂණය: අනෙකුත් වලව්වලට වඩා මෙහි ඇති ප්රධාන වෙනස වන්නේ මෙහි ඇති ලී කුළුණයි (Tower). මෙය ආරක්ෂක මුරපොළක් ලෙස හෝ පෞද්ගලික විවේකාගාරයක් ලෙස භාවිතා කරන්නට ඇතැයි සැලකේ.
ගිරාගම වලව්වේ වාස්තු විද්යාත්මක සැලසුම සහ එහි ඇති ලී කැටයම්
1. සුවිශේෂී ලී කුළුණ (The Wooden Tower)
මෙම වලව්වේ ඇති කැපී පෙනෙනම ලක්ෂණය වන්නේ ගොඩනැගිල්ල මැදින් ඉහළට විහිදෙන ලී කුළුණයි.
- නිර්මාණය: මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම තේක්ක සහ වෙනත් ශක්තිමත් දේශීය දැවයෙන් නිමවා ඇත.
- ආරක්ෂාව: නගරයේ ප්රධාන හන්දියක පිහිටා ඇති බැවින්, එන යන පිරිස නිරීක්ෂණය කිරීමටත්, හදිසි අවස්ථාවලදී ආරක්ෂාව සපයා ගැනීමටත් මෙම කුළුණ උපකාරී විය.
- සංකේතය: එකල උසස් ගොඩනැගිලි තැනීම රජුට පමණක් සීමා වී තිබුණද, මෙම කුළුණ මගින් ගිරාගම පවුලේ තිබූ ඉහළ සමාජ තත්ත්වය ප්රදර්ශනය විය.
2. මැද මිදුල සහ ආලින්දය (Medamidula and Verandas)
සාම්ප්රදායික උඩරට වලව් ක්රමයට අනුව, ගිරාගම වලව්වද මැද මිදුලක් වටා ඉදි කර ඇත.
- ස්වභාවික වාතාශ්රය: මහනුවර පවතින තෙතමනය සහිත දේශගුණය පාලනය කිරීමටත්, නිවස තුළට හොඳින් ආලෝකය ලබා ගැනීමටත් මැද මිදුල උපකාරී වේ.
- ප්රසිද්ධ කටයුතු: වලව්වේ පිටත ආලින්දය (Veranda) ප්රදේශයේ ජනයාගේ ගැටලු විසඳීමට සහ බදු එකතු කිරීම වැනි පරිපාලන කටයුතු සඳහා භාවිතා කරන ලදී.
3. ලී කැටයම් සහ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය
ගිරාගම වලව්වේ ලී කැටයම් මහනුවර යුගයේ කලාවන් මැනවින් නිරූපණය කරයි:
- උළුවහු සහ ජනෙල්: උළුවහු සහ ජනෙල් පියන්වල සාම්ප්රදායික ‘ලියවැල්’ සහ ‘මල්’ කැටයම් දැකිය හැකිය. මේවා නෙළා ඇත්තේ ඉතා සියුම් ලෙසය.
- කැණිමඩල: වහලයේ ලී පරාල එකතු වන මධ්ය ලක්ෂ්යය හෙවත් ‘කැණිමඩල’ ඉතා අලංකාර ලෙස නිමවා ඇත.
- කණු (Pillars): වලව්වේ ඇති ලී කණු, නුවර යුගයට ආවේණික වූ හැඩතලවලින් යුක්තය. මේවායේ පාදම සහ ඉහළ කොටස විවිධ කැටයම්වලින් සරසා ඇත.
4. භාවිතා කර ඇති ද්රව්ය
වලව්වේ ස්ථාවරත්වය රඳා පවතින්නේ එකල භාවිතා කළ උසස් ද්රව්ය නිසාය:
- බිත්ති: ඝනකම් මැටි සහ හුනු බදාම භාවිතා කර සාදා ඇත.
- වහලය: ‘පෙති උළු’ ලෙස හඳුන්වන කුඩා මැටි උළු සෙවිලි කර ඇත.
- බිම: රතු පාටින් ඔප දැමූ මැටි ගඩොල් හෝ කළුගල් පුවරු අතුරා තිබුණි.
මෙම වාස්තු විද්යාත්මක ලක්ෂණ නිසාම යුනෙස්කෝ (UNESCO) ලෝක උරුම නගරයක් වන මහනුවර තුළ ගිරාගම වලව්ව ඉතා වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.
ගිරාගම පරම්පරාව සහ ඉතිහාසය
ගිරාගම පවුල උඩරට රාජධානියේ ඉතා බලවත් පවුලකි. ගිරාගම පරම්පරාව යනු මහනුවර යුගයේදී මෙන්ම බ්රිතාන්ය පාලන සමයේ ආරම්භයේදීත් ලක් ඉතිහාසය වෙනස් කිරීමට දායක වූ ඉතා ප්රබල රදල පරම්පරාවකි. ඔවුන්ගේ ඉතිහාසය ප්රධාන කොටස් කිහිපයකට බෙදා දැක්විය හැකිය.
1. සතර කෝරළයේ පාලන බලය
ගිරාගම පරම්පරාවේ බලය මුලින්ම ව්යාප්ත වූයේ වර්තමාන කෑගල්ල දිස්ත්රික්කයට අයත් සතර කෝරළය ප්රදේශයේය.
- ගිරාගම රාලහාමි (1714): වීර පරාක්රම නරේන්ද්රසිංහ රජුගේ කාලයේදී මොහු සතර කෝරළයේ මහ දිසාව ලෙස කටයුතු කළේය.
- භූමිකාව: සතර කෝරළය යනු උඩරට රාජධානියට ඇතුළු වන ප්රධාන දොරටුවක් බඳු වූ නිසා, එම ප්රදේශයේ ආරක්ෂාව සහ පරිපාලනය භාරව සිටි ගිරාගම පරම්පරාව රජුගේ සමීපතම විශ්වාසවන්තයන් විය.
කන්ද උඩරට පාලන සමයේ සතර කෝරළය
කන්ද උඩරට රාජධානිය පැවති සමයේ සතර කෝරළය යනු රාජධානියේ ආරක්ෂාව සහ ස්වෛරීභාවය සම්බන්ධයෙන් අතිශය තීරණාත්මක බලපෑමක් කළ ප්රදේශයකි. ගිරාගම පරම්පරාව මෙම ප්රදේශයේ පාලනයට සෘජුවම සම්බන්ධ වූ බැවින් එහි ඇති වැදගත්කම තේරුම් ගැනීම වටී.
සතර කෝරළයේ පාලන රටාව සහ එහි භූමිකාව පිළිබඳ ප්රධාන කරුණු මෙසේය:
“පෙරමුණේ බලඇණිය” ලෙස හැඳින්වීම
සතර කෝරළය පිහිටා තිබුණේ පහතරට (මුහුදුබඩ) ප්රදේශ සහ කන්ද උඩරට රාජධානිය අතර සීමාවකය).
- ආරක්ෂක පවුර: පෘතුගීසි, ලන්දේසි හෝ ඉංග්රීසි හමුදාවක් උඩරට ආක්රමණය කිරීමට පැමිණීමේදී මුලින්ම මුහුණ දීමට සිදු වූයේ සතර කෝරළයේ සේනාවන්ටය.
- බලකොටු: බලන සහ ගිරිඋල්ල වැනි උපායමාර්ගික මුරපොළවල් සතර කෝරළය හරහා දිවෙන මාර්ගවල පිහිටා තිබුණි.
සතර කෝරළේ මහා දිසාව (The Great Disawe)
උඩරට පාලන මධ්යධුරාවලිය තුළ සතර කෝරළයේ ‘දිසාව’ තනතුරට හිමි වූයේ සුවිශේෂී ගෞරවයකි.
- ප්රමුඛතාව: රජ වාසලේ පැවති උත්සව සහ පෙරහැරවලදී අනෙකුත් දිසාවේවරුන්ට වඩා පෙරමුණේ ගමන් කිරීමේ වරප්රසාදය සතර කෝරළේ දිසාවට හිමි විය.
- ගිරාගම රාලහාමි: 1714 වැනි මුල් අවධියේදී ගිරාගම පවුලේ සාමාජිකයන් මෙම ප්රබල තනතුර දැරීමෙන් පෙනී යන්නේ ඔවුන් එකල රජුගේ විශ්වාසවන්තම ආරක්ෂක වළල්ලේ සිටි බවයි.
සතර කෝරළේ ධජය (The Flag)
සෑම කෝරළයකටම අනන්ය වූ ධජයක් තිබුණි. සතර කෝරළේ ධජය සඳහා භාවිතා කළේ “ඉර හඳ” සහිත ධජයයි. මෙය ලෝකය පවතිනා තාක් කල් රාජධානිය පවතින බව පෙන්වන සලකුණක් ලෙස සැලකුණි. යුද්ධයකදී පෙරමුණේම ගමන් කළේ මෙම ඉර හඳ කොඩියයි.
ප්රධාන කෝරළ හතර
මෙම පරිපාලන ඒකකය කෝරළ හතරකින් සමන්විත විය:
- පරණකුරු කෝරළය
- ගල්බොඩ කෝරළය
- කිණිගොඩ කෝරළය
- බෙලිගල් කෝරළය
(මේවා වර්තමාන කෑගල්ල දිස්ත්රික්කයේ ප්රධාන කොටස් වේ.)
ආර්ථික සහ සාමාජික වැදගත්කම
සතර කෝරළය යනු වී ගොවිතැනින් ඉතා සාරවත් ප්රදේශයකි. රාජකාරි ක්රමය යටතේ රජුට අවශ්ය යුධ ශක්තිය සහ ආහාර සැපයීමේදී මෙම ප්රදේශයෙන් ලැබුණු දායකත්වය අති මහත්ය. ගිරාගම වලව්ව වැනි නගරයේ පිහිටි නිවෙස් නඩත්තු කිරීමට අවශ්ය සම්පත් සහ ශ්රමය ලැබුණේද මෙම සතර කෝරළයේ පිහිටි ඔවුන්ගේ ‘නින්දගම්’ මගිනි.
සතර කෝරළයේ පාලන බලය පැවති පවුල් අතර ඇති වූ ඥාති සබඳතා
මහනුවර රාජධානි සමයේ සතර කෝරළය පාලනය කළ රදල පවුල් අතර ඇති වූ ඥාති සබඳතා හුදෙක් පවුල් සම්බන්ධතා පමණක් නොව, ඒවා දේශපාලන බලය තහවුරු කරගැනීමේ උපායමාර්ගික මෙවලම් ලෙසද ක්රියා කළේය.
සතර කෝරළයේ බලය පැවති පවුල් අතර ඥාති සබඳතා ගොඩනැගුණු ආකාරය පිළිබඳ ප්රධාන කරුණු මෙසේය:
පන්තියේ පිරිසිදුභාවය රැකගැනීම
උඩරට ප්රභූ පවුල් තම කුලය සහ වංශවත්භාවය රැකගැනීම සඳහා දැඩි උනන්දුවක් දැක්වූහ. මේ නිසා ගිරාගම, මොල්ලිගොඩ, ඇහැලේපොළ සහ රත්වත්තේ වැනි පවුල් අතර පමණක් විවාහ සබඳතා සිදු විය. “එකම පන්තියේ” පවුල් අතර සිදුවූ මෙම විවාහ හරහා දේපළ සහ බලය පිටතට යාම වැළැක්විය.
දේශපාලන සන්ධාන ගොඩනැගීම
එකල උඩරට දේශපාලනය ඉතා සංකීර්ණ විය. රජුගේ විශ්වාසය දිනාගැනීමටත්, සතුරන්ගෙන් ආරක්ෂා වීමටත් බලවත් පවුල් එකිනෙකා සමඟ ඥාතිත්වයෙන් බැඳී සිටියහ.
- උදාහරණයක් ලෙස, සතර කෝරළයේ බලය දැරූ ගිරාගම පවුල, රාජ්යයේ ඉහළම තනතුරු දැරූ ඇහැලේපොළ හෝ මොල්ලිගොඩ වැනි පවුල් සමඟ විවාහ සබඳතා පැවැත්වීම හරහා රාජ සභාව තුළ තම හඬ ප්රබල කර ගත්හ.
දේපළ සහ නින්දගම් එක්කාසු කිරීම
උඩරට නීතියට අනුව විවාහයකදී ලැබෙන දෑවැද්ද සහ උරුමය ඉතා වැදගත් විය. සතර කෝරළයේ සහ ඒ අවට ප්රදේශවල (යටිනුවර, උඩුනුවර) පිහිටි විශාල නින්දගම් (ඉඩම්) පාලනය කිරීමේ අයිතිය මෙම පවුල් අතරම රඳවා ගැනීමට ඥාති සබඳතා උපකාරී විය.
ප්රධාන පවුල් කිහිපයක් අතර සබඳතා
සතර කෝරළයේ පාලනයට සම්බන්ධ වූ ප්රධාන පවුල් කිහිපයක් සහ ඔවුන්ගේ සබඳතා මෙසේ දැක්විය හැකිය:
- ගිරාගම පරම්පරාව: සතර කෝරළේ දිසාවේවරුන් ලෙස කටයුතු කරමින් අනෙකුත් උඩරට ප්රභූ පවුල් සමඟ සමීප සබඳතා පැවැත්වූහ.
- මොල්ලිගොඩ පරම්පරාව: සතර කෝරළයේ පාලනයට ඉතා තදින් සම්බන්ධ වූ තවත් බලවත් පවුලකි. (මොල්ලිගොඩ අධිකාරම් මෙහි ප්රමුඛයෙකි).
- පිළිමතලාවේ සහ ඇහැලේපොළ: මෙම පවුල් සමඟ සතර කෝරළයේ ප්රභූන් විවාහ සබඳතා පැවැත්වීමෙන් මුළු මහත් උඩරට පාලනයම මෙහෙයවීමේ ශක්තිය ලබා ගත්හ.
1815-1818 කාලයේදී මෙම සබඳතාවල බලපෑම
බ්රිතාන්යයන්ට එරෙහිව සටන් කිරීමේදී හෝ ඇතැම් අවස්ථාවල ඔවුන්ට සහය දැක්වීමේදී මෙම පවුල් සබඳතා තීරණාත්මක විය. එක් පවුලක සාමාජිකයෙකු සිරගත කළ විට හෝ දඬුවම් ලැබූ විට, ඔහුගේ ඥාති පවුල් හරහා රහසිගත පණිවුඩ හුවමාරු කර ගැනීමටත්, කැරලි සංවිධානය කිරීමටත් මෙම ඥාති ජාලය භාවිතා කරන ලදී.
2. බ්රිතාන්ය විරෝධී සටන සහ පරිහානිය
1815 දී උඩරට රාජධානිය බ්රිතාන්යයන්ට යටත් වීමෙන් පසු බොහෝ ප්රභූවරුන් මෙන්ම ගිරාගම පරම්පරාවද විදේශීය පාලනයට එරෙහි විය.
- 1818 නිදහස් අරගලය: 1818 මහා කැරැල්ලේදී ගිරාගම රාලහාමි බ්රිතාන්යයන්ට එරෙහිව සටන් කළ කුමන්ත්රණකරුවෙකු ලෙස හඳුනා ගන්නා ලදී.
- දඬුවම්: බ්රිතාන්යයන් විසින් ඔහුව අත්අඩංගුවට ගෙන කොළඹ රඳවා තැබූ අතර, ඔහු සිරභාරයේ සිටියදීම මිය ගියේය. මෙම සිදුවීමත් සමඟ පවුලේ දේශපාලන බලය යම් ප්රමාණයකට අඩාල විය.
3. ආගමික සේවය සහ පුනර්ජීවනය
19 වන සියවසේ අගභාගයේදී මෙම පරම්පරාව නැවතත් සමාජයේ ඉහළටම පැමිණියේ බෞද්ධ ආගමික කටයුතු හරහාය.
- කුඩාමුදියන්සේ ගිරාගම (1882–1897): මොහු ශ්රී දළදා මාළිගාවේ දියවඩන නිලමේ ධුරයට පත් විය. එය ලාංකික බෞද්ධ සමාජයේ ගිහියෙකුට ලැබිය හැකි ඉහළම ගෞරවයයි.
- වැදගත්කම: ඔහු දියවඩන නිලමේ ලෙස කටයුතු කළ කාලය තුළ මහනුවර නගරයේ පිහිටි ගිරාගම වලව්ව ප්රධාන ආගමික සහ සංස්කෘතික මධ්යස්ථානයක් බවට පත් විය.
4. පරම්පරාවේ ව්යාප්තිය (ගිරාගම තේ වතු)
ගිරාගම පරම්පරාවේ නාමය අදටත් ජනප්රියව පවතින්නේ මහනුවර පිළිමතලාව ප්රදේශයේ ඇති ගිරාගම තේ කර්මාන්තශාලාව නිසාය. වර්තමානයේ පවා මෙම ප්රදේශය තේ නිෂ්පාදනය සඳහා ලෝක ප්රසිද්ධියක් උසුලයි.
පවුලේ ප්රධාන පුද්ගලයන් කෙටියෙන්:
| වකවානුව | පුද්ගලයා | තනතුර / භූමිකාව |
|---|---|---|
| 1714 | ගිරාගම රාලහාමි | සතර කෝරළේ මහා දිසාව |
| 1818 | ගිරාගම රාලහාමි | බ්රිතාන්ය විරෝධී කැරලිකරු |
| 1882 – 1897 | කුඩාමුදියන්සේ ගිරාගම | දියවඩන නිලමේ (දළදා මාළිගාව) |
මෙසේ, ගිරාගම පරම්පරාව යනු සිංහල රජුන්ගේ සිට බ්රිතාන්ය යුගය දක්වාත්, ඉන් පසු වර්තමානය දක්වාත් ලාංකීය අනන්යතාවය රැකගත් පවුලක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
ගිරාගම පරම්පරාවට සම්බන්ධ විශේෂිත තොරතුරු
1. ඇහැලේපොළ කුමාරිහාමි සහ ගිරාගම පරම්පරාව
ශ්රී වික්රම රාජසිංහ රජු විසින් ඇහැලේපොළ අධිකාරම්ගේ පවුල ඝාතනය කළ අවස්ථාවේදී, එම පවුලට නෑකම් කියූ සහ හිතවත්කම් පැවැත්වූ බොහෝ පිරිසකට රජුගේ උදහසට ලක්වීමට සිදු විය. ගිරාගම පවුලද එවකට රජුගේ සැකයට බඳුන් වූ එක් පවුලකි. 1814 වසරේදී මෙම වලව්ව ඉදිවූයේ මෙවැනි ඉතා භීෂණකාරී සහ දේශපාලනික වශයෙන් අවිනිශ්චිත වටපිටාවක බැවින්, එහි ඇති ලී කුළුණ හුදෙක් අලංකාරයට වඩා පවුලේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ඉදි කළ මුරපොළක් ලෙස සැලකීම වඩාත් නිවැරදිය.
2. 1818 කැරැල්ලේදී සිදු වූ “පිටුවහල් කිරීම”
බ්රිතාන්යයන්ට එරෙහිව සටන් කළ කැප්පෙටිපොළ නිලමේ වැනි වීරයන්ව මරණ දණ්ඩනයට ලක් කළද, ගිරාගම රාලහාමිව මරණයට පත් නොකර කොළඹට පිටුවහල් කර සිරගත කර තැබීමට බ්රිතාන්යයන් තීරණය කළේය. මෙයට හේතුව වූයේ ඔහු සතුව තිබූ දැඩි ජනතා බලය සහ ඔහු මරා දැමුවහොත් සතර කෝරළයේ ජනතාව නැවතත් කැරලි ගසනු ඇතැයි යන බියයි.
ඉංග්රීසි පාලන සමයේදී 1818 කැරැල්ල සම්බන්ධයෙන් ගිරාගම රාලහාමිව ප්රශ්න කිරීම සඳහා බ්රිතාන්ය ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් එවන ලද නිල ලිපි ලේඛන අදටත් ඓතිහාසික සාක්ෂි ලෙස පුරාවිද්යා දෙපාර්තමේන්තුව සතුව පවතී.
3. දියවඩන නිලමේ ධුරය සහ ඇසළ පෙරහැර
කුඩාමුදියන්සේ ගිරාගම මහතා දියවඩන නිලමේ ලෙස කටයුතු කළ කාලය (1882-1897) මහනුවර ඇසළ පෙරහැරේ ස්වර්ණමය යුගයක් ලෙස සැලකේ. එකල පෙරහැර සංවිධානය කිරීමේ මධ්යස්ථානය වූයේ ද මෙම ගිරාගම වලව්වයි.
- සතර මහා දේවාලවල බස්නායක නිලමේවරුන් පෙරහැර ආරම්භ කිරීමට පෙර සාකච්ඡා පැවැත්වීමට රැස් වූයේ ගිරාගම වලව්වේ ආලින්දයේය.
- පෙරහැර නැරඹීමට පැමිණෙන විශේෂ අමුත්තන්ට සහ අනෙකුත් රදල පවුල්වල අයට ගිරාගම වලව්වේ සඳලුතලයේ සිට පෙරහැර නැරඹීමට අවස්ථාව සලසා දී තිබුණි.
4. වංශ නාමය සහ ගම්වර
“ගිරාගම” යන නාමය පවා ඉතා පැරණි සිංහල වංශ නාමයකි. මොවුන්ට අයත් වූ විශාල ඉඩම් ප්රමාණයක් හෙවත් නින්දගම් පිළිමතලාව සහ කඩුගන්නාව අවට ප්රදේශවල පැතිර තිබුණි. අදටත් එම ප්රදේශවල “ගිරාගම” නමින් හැඳින්වෙන ගම්මාන සහ ඉඩම් රාශියක් පවතින්නේ මේ නිසාය.
5. පරම්පරාගත උරුමය අහිමි වීම
1915 දී වලව්ව විකුණා දැමීමෙන් පසු ගිරාගම පවුලේ සාමාජිකයන් බොහෝ දෙනෙක් මහනුවර නගරයෙන් බැහැරව තම ගම්බිම් වෙත සංක්රමණය වූහ. රදල පරම්පරාවක පාලන බලය වෙළඳ පන්තියක් අතට පත්වීමේ ඓතිහාසික හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් ලෙස මෙම වලව්ව විකිණීම සැලකේ.
වලව්ව වාණිජ ස්ථානයක් වීම
1915 වසරේදී පමණ ආර්ථික හේතු මත මෙම වලව්ව මුස්ලිම් වෙළෙන්දෙකු වූ එච්.ඒ.එච්. හබ්බු ලෙබ්බේ මහතාට විකුණන ලදී. ඉන්පසු වසර සියයකට අධික කාලයක් මෙය විවිධ වෙළඳසැල් පවත්වාගෙන ගිය වාණිජ ගොඩනැගිල්ලක් ලෙස පැවතිණි. මේ නිසා වලව්වේ මුල් පෙනුම ක්රමයෙන් විනාශ විය.
ප්රතිසංස්කරණය සහ වර්තමානය
2005 වසරේදී මෙය පුරාවිද්යා ස්මාරකයක් ලෙස නම් කරන ලදී. 2014 වසරේදී රුපියල් මිලියන 15කට අධික පිරිවැයක් දරා මහනුවර නගර සභාව සහ මධ්යම සංස්කෘතික අරමුදල එක්ව මෙය නැවත පැරණි පෙනුම ලැබෙන සේ ප්රතිසංස්කරණය කළේය. අද වන විට ගිරාගම වලව්ව යනු මහනුවර රාජධානියේ අවසාන කාලය පිළිබඳව ජීවමාන සාක්ෂියක් සපයන ඉතා වටිනා උරුමයකි.
උපුටා දක්වන ලද කෘති
- The Walawwa in Sri Lanka: Its Origins – The Asian Review, accessed March 4, 2026, https://asian-reviews.com/2024/02/05/the-walawwa-in-sri-lanka-its-origins/
- HEIRACHY OF THE KANDYAN ROYAL COURT – OFFICERS OF THE PALACE | Engraving: Two priests offer a scroll to the King, Rajasinghe II, during a meal [Wilhelm Broedelet 1681] See comments for full article. : r/srilanka – Reddit, accessed March 4, 2026, https://www.reddit.com/r/srilanka/comments/q2juk4/heirachy_of_the_kandyan_royal_court_officers_of/
- Maha Adigar – Wikipedia, accessed March 4, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Maha_Adigar
- Giragama Walawwa in Kandy (මහනුවර ගිරාගම වලව්ව) – AmazingLanka.com, accessed March 4, 2026, https://amazinglanka.com/wp/giragama-walawwa/
- Radala – Karava of Sri Lanka, accessed March 4, 2026, http://karava.org/other/radala
- Giragama Walawwa, Kandy, Sri Lanka – Reviews, Ratings, Tips and Why You Should Go, accessed March 4, 2026, https://wanderlog.com/place/details/7570928/giragama-walawwa
- Famous Walawwas (Manor Houses) in Kandy – Stately and Impressive Attractions in Sri Lanka – pushpitha, accessed March 4, 2026, https://pushpitha.livejournal.com/1321295.html
- Giragama Walawwa – Wikipedia, accessed March 4, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Giragama_Walawwa
- (PDF) The Kandyan Convention 1815: Consolidating the British Empire in Colonial Ceylon, accessed March 4, 2026, https://www.researchgate.net/publication/263446614_The_Kandyan_Convention_1815_Consolidating_the_British_Empire_in_Colonial_Ceylon
- Radala – Wikipedia, accessed March 4, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Radala
- Pilimatalavuva – Family # 3146 | PDF | Sri Lanka – Scribd, accessed March 4, 2026, https://www.scribd.com/document/623937984/Pilimatalavuva-Family-3146
- The Uva Rebellion: When a British Officer Became a Rebel Leader …, accessed March 4, 2026, https://ceylonhistory.com/en/stories/uva-rebellion/
- Walauwa – Wikipedia, accessed March 4, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Walauwa
- Facelift for Giragama Walauwa and old Kandy buildings | The …, accessed March 4, 2026, https://www.sundaytimes.lk/140223/news/facelift-for-giragama-walauwa-and-old-kandy-buildings-86732.html
- Temple of the Tooth |History, Description, & Facts – Britannica, accessed March 4, 2026, https://www.britannica.com/topic/Temple-of-the-Tooth
- Temple of the Tooth – Wikipedia, accessed March 4, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Temple_of_the_Tooth
- ගොනුව:Notable Diyawadana Nilames of Past.jpg – විකිපීඩියා, accessed March 4, 2026, https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B6%B1%E0%B7%94%E0%B7%80:Notable_Diyawadana_Nilames_of_Past.jpg
- Freedom Struggle, 1818 | Sri Lanka National Archives, accessed March 4, 2026, https://archives.gov.lk/online-exhibits/path-to-freedom/freedom-struggle
- Great Rebellion of 1817–1818 Facts for Kids, accessed March 4, 2026, https://kids.kiddle.co/Great_Rebellion_of_1817%E2%80%931818
- Sri Lanka’s Heroic Freedom Struggles of 1818 and 1848 – Part 3 – IDN-InDepthNews, accessed March 4, 2026, https://indepthnews.net/sri-lanka-s-heroic-freedom-struggles-of-1818-and-1848-part-3/
- A Tour Of 41 Places Not To Miss In Kandy | THE CEYLON PRESS, accessed March 4, 2026, https://www.ceylonpress.com/tiny-guides-to-sri-lanka/kandy
- The Great Rebellion of 1818: Uva-Wellassa’s Stand Against Colonial Rule – Ceylon History, accessed March 4, 2026, https://ceylonhistory.com/en/stories/great-rebellion-1818/
- Great Rebellion of 1817–1818 – Wikipedia, accessed March 4, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Rebellion_of_1817%E2%80%931818
- Great Rebellion of 1817–1818 | Military Wiki – Fandom, accessed March 4, 2026, https://military-history.fandom.com/wiki/Great_Rebellion_of_1817%E2%80%931818
- Chemical Conservations – Department of Archaeology, Sri Lanka, accessed March 4, 2026, https://archaeology.gov.lk/index.php/ar/about/sections/chemical-conservations
- Diyawadana Nilame – Wikipedia, accessed March 4, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Diyawadana_Nilame
- Diyawadana Nilames of Dalada Maligawa | AmazingLanka.com, accessed March 4, 2026, https://amazinglanka.com/wp/diyawadana-nilame/
- Chief Custodian | Diywadana Nilame – Sri Dalada Maligawa, accessed March 4, 2026, https://sridaladamaligawa.lk/chief-custodian-diywadana-nilame/
- Pilgrimage to Kandy: Buddha’s Tooth Relic and the Political Geography of Devotion, accessed March 4, 2026, https://www.pilgrimaps.com/pilgrimage-to-kandy-buddhas-tooth-relic-and-the-political-geography-of-devotion/
- SRI LANKA: Myth and Folklore of Buddhas Tooth Relic and the Kandy Esala Perahera Festival – earthstOriez, accessed March 4, 2026, https://earthstoriez.com/sri-lanka-buddha-tooth-relic-kandy
- Geragama Tea Factory – Lakpura, accessed March 4, 2026, https://lakpura.com/pages/geragama-tea-factory
- Giragama Walawwa in Central Province, Sri Lanka – reviews,open hours,photo spots, things to do | WanderBoat AI Trip Planner, accessed March 4, 2026, https://wanderboat.ai/attractions/sri-lanka/central-province/giragama-walawwa/oWcOV620R-KiQ0BO6StZJw
- Geragama Tea Factory | Entrance Fee, Opening Hours & More – ForeverVacation, accessed March 4, 2026, https://forevervacation.com/kandy/giragama-tea-plantation
- Giragama Tea Plantations | Timings, History, How To Reach – Holidify, accessed March 4, 2026, https://www.holidify.com/places/kandy/giragama-tea-plantation-sightseeing-10697.html
- About – New Giragama Tea, accessed March 4, 2026, https://newgiragamatea.com/?page_id=177
New Giragama Tea, accessed March 4, 2026, https://newgiragamatea.com/
